<ଆମ୍ଭେମାନେ ଆପଣାକୁ ୟେତେକରି ମଣୁ ବାସ୍ତବରେ ଆମ୍ଭେମାନେ ସେପରି ନୋହୁଁ ଆମ୍ଭେମାନେ ଜୀଇଁଲେ ଅତି ଅଳ୍ପ ଲୋକର ସ୍ବାର୍ଥସିଦ୍ଧି ମଲେ ଅତି ଅଳ୍ପ ଲୋକର ସ୍ବାର୍ଥହାନି ହେବ କେହି ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ କଥା ପ୍ରତିଦିନ ଭାବୁ ନାହାନ୍ତି , ଏହା ହୃଦଯଙ୍ଗମ ହେବାକୁ ଅନେକ ଦିନ ଲାଗେ ଅନେକ ନୀଚ ବ୍ଯକ୍ତି ଆପଣାକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡକରି ମଣନ୍ତି କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ଯ ଆଣିବା ନିମନ୍ତେ ଭୃତ୍ଯକୁ ବଜାରରୁ ପଠାଇବା ବେଳେ କହନ୍ତି , ` କହିବୁ ' ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁ ପଠେଇଛନ୍ତି ; ଏହିତା କହିଲେ ସେ ବେଶି ଦେବ ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁ ଜାଣନ୍ତି ୟେ ଅନେକ ବାବୁ ଅଛନ୍ତି , ଅନେକ ବାବୁ ଦୋକାନୀଠାରୁ ସଉଦା ନିଅନ୍ତି ; ମାତ୍ର ଦୋକାନୀ ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁଙ୍କଠାରେ ୟେପରି କରିବ , ସମସ୍ତଙ୍କଠାରେ କ'ଣ ସେପରି କରିବ ? କେବଳ ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁ ଏକ ଏପରି ପାଞ୍ଚନ୍ତି , ସେମନ୍ତ ନ ମଣ ପ୍ରତ୍ଯେକ ବାବୁ ମନେ ମନେ ଜାଣନ୍ତି , " ସମସ୍ତଙ୍କଠାରେ ୟେପରି , ମୋଠାରେ ସେଥିରୁ ବଳି କରିବ " ଦୋକାନୀ ଲୋକମାନଙ୍କର ଏହି ଲଘମା ଭଲରୂପେ ଜାଣେ , କ୍ରେତାମାନଙ୍କର ଭ୍ରାନ୍ତ ସୁଭଗମ୍ମନ୍ଯତା ବାକ୍ଯରେ ଚରିତାର୍ଥ କଲେ ତାର ଲାଭ ବିନୁ କ୍ଷତି ନାହିଁ ତେଣୁ ସଉଦା ଦେଲାବେଳେ କହେ , " ଏ ଚାଉଳ ଭାଉ ଟଙ୍କାକୁ ପନ୍ଦର ସେର , ମାତ୍ର ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁ ବୋଲି ମୁଁ ଅଠର ସେର ଭାଉରେ ଦେଲି " ଦୋକାନୀ କେବଳ ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁଙ୍କ ଭୃତ୍ଯକୁ ଏପରି କହେ ଏମନ୍ତ ନୁହେଁ ସବୁ ବାବୁଙ୍କ ଭୃତ୍ଯକୁ ସେହିପରି କହେ ନିଷ୍ଠା ଜାଣିଥିବ , ମନୁଷ୍ଯମାନଙ୍କର ଏହି ସୁଭଗମ୍ମନ୍ଯତା ୟେବେ ନ ଥାନ୍ତା , ଖୁଚୁରା ବିକ୍ରେତାମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଭଲରୂପେ ଚଳି ପାରନ୍ତା ନାହିଁ ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁଙ୍କୁ କହ , " ଦୋକାନୀ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ୟେପରି ଦେବ , ତୁମ୍ଭ ପଡିଶା ରାମ ବାବୁଙ୍କୁ ସେହିପରି ଦେବ " ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁ କୋପରେ ଜଳି ୟିବେ " ସମସ୍ତେ ୟେପରି , ମୁଁ କଣ ସେହିପରି ? ମୋତେ କଣ ଆଉ ଲୋକ ପରି ପାଇଛ କି ? "
ଦୀନବନ୍ଧୁ ବାବୁଙ୍କୁ ପଚାର , କାହିଁକି ସେ ଆଉ ଲୋକ ପରି ନୁହନ୍ତି , ସେ ସେଥିର କାରଣ ଲୋଡିବେ ନାହିଁ ସେ ଜାଣନ୍ତି ସେ ଆଉ ଲୋକ ପ୍ରାଯ ନୁହନ୍ତି ; ଏଣୁକରି ସେ ଆଉ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟନ୍ତି ମନୁଷ୍ଯମାନେ ବାସ୍ତବରେ ୟେଉଁ ଶ୍ରେଣୀର ଅଟନ୍ତି , ସେହି ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ହେବାକୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରବୃତ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ ଜଣେ ଅଳ୍ପ ବଯସ୍କ ଚତୁଷ୍କାଠୀ ଶିଷ୍ଯ ଏକ ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ସଙ୍ଗେ କଥା କହୁଁ କହୁଁ କହିଲା , " ମୁଁ ମୁକ୍ତାବଳୀ ସାଙ୍ଗ କରିଛି " ପଣ୍ଡିତ ବୋଇଲେ , " ହଁ , ଅନେକ ଛାତ୍ର ଅଳ୍ପବଯସରେ ମୁକ୍ତାବଳୀ ସାଙ୍ଗ କରନ୍ତି " ଶିଷ୍ଯ-ହୃଦଯରେ ଶେଳ ଫୁଟିଲା " କଣ ! ଅନେକ ଛାତ୍ର ଏ ଏମନ୍ତ ଅଛନ୍ତି , ଏହିତା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ମୁଁ କଣ ଏଡେ ଶ୍ରମ କରିଥିଲି , ଏହିତା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ସହାଧ୍ଧାଯୀମାନଙ୍କୁ ବଳି ପଡିଲି , ଏଇଥି ପାଇଁ ମୁଁ କଣ ଆପଣାକୁ ଆଲୋକ~ ସାମାନ୍ଯ ମଣୁଥିଲି ! " ଏହି ଦେଖ ପାଠକେ , ଶ୍ରେଣୀରେ ଭୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ କେଡେ ଅରୁଚି ! ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀରେ କେତେଗୁଡିଏ ପିଲା ଏକମେଳ ହୋଇ ଖେଳୁଥିଲେ ଗୋଟିଏ ସ୍ତ୍ରୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସହଚାରିଣୀ ଆନ ଗୋଟାଏ ସ୍ତ୍ରୀକୁ କହିଲା , " ଏତେ ପିଲା ଖେଳୁ ଅଛନ୍ତି , ମୋ ମଧୁକୁ ଦେଖିଲଣି ! " ପ୍ରମାଣ ଅଟେ ମଧୁ ତାହା ଜନନୀ-ନଯନକୁ ଆଉ ସବୁ ପିଲାଠାରୁ ଭଲ ଦିଶୁଥିଲା ମାତ୍ର ମଧୁଜନନୀ ମନେ ମନେ ପାଞ୍ଚିଲା ୟେ ସବୁ ମନୁଷ୍ଯ~ ନଯନଙ୍କୁ ମଧୁ ସେହିପରି ଦିଶୁଥିବ ଧ୍ରୁବ ଜାଣିଥିବ , ଆମ୍ଭମାନେ ଅନ୍ଯ ଲୋକପରି ଏହି ତତ୍ତ୍ବ ଅନେକ ଦିନରେ ହୁଏ , କେଉଁ କେଉଁ ଲୋକର ଏ ଜନ୍ମରେ ହୁଏ ନାହିଁ କୌଣସି ଲୋକ କୌଣସି କାର୍ୟ୍ଯ କରିବାକୁ ମୋଡି ହେଲେ ଆମ୍ଭେମାନେ କହୁଁ , " ଭଲା ମୋ କୁହାରେ କର " ପାଠକେ ! ଏପରି କହ କି ନାହିଁ ? ସମସ୍ତେ ଏପରି କହନ୍ତି ' ତୁମ୍ଭ କୁହାରେ କହିବି , ଅନ୍ଯ କୁହାରେ କାହିଁକି ନ କରିବି ' ନ୍ଯାଯସଙ୍ଗତ ହେଲେହେଁ ଏବଡ କର୍ଣ୍ଣକଟୁ ଉତ୍ତର ଅଟେ ଏପରି ଉତ୍ତର କାହିଁକି ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ ? କଥା ଏତିକି ଆମ୍ଭେମାନେ ୟେପରି ସମସ୍ତେ ସେପରି , ଏହି ତତ୍ତ୍ବ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ହୃଦଯଙ୍ଗମ ହୋଇ ନାହିଁ // ଆମ୍ଭେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସୋପାନ ଆଡକୁ ନୟାଇ ଏହି ଶ୍ରେଣୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ଯକରି କହୁଅଛୁଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମନ ମଧ୍ଧରେ ଥରେ ଅମେଳ ହେଲେ ୟାହା , ବିଲୋରି ବାସନ ହାତରୁ ଖସିପଡିଲେ ତାହା ; ଆଉ ୟୋଡି ହେବା କଥା କାଠିକର ପାଠ ; ଫେର ଥରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନହେବା ପର୍ୟ୍ଯନ୍ତ ଭଙ୍ଗା ହୋଇପଡିଥିବ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୃଭୃତ୍ଯ ସଂବାଦରୁ କଥାଟା ଧରା~ ପଡିବ ବାଇମାହାନ୍ତିଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଅପଡ ଥିବା କଥା ଆମ୍ଭ~ ମାନଙ୍କୁ ବା ଆପଣଙ୍କୁ ନୁଆ କଥା ନୁହେ ୟେପରି କ୍ଷେତ୍ରତତ୍ତ୍ବରେ କେତେ ଗୁଡିଏ ସ୍ବୀକାର୍ୟ୍ଯ ଓ ସ୍ବତଃସିଦ୍ଧ ଅଛି , ସେହିପରି ବ୍ଯାକରଣ , ସାହିତ୍ଯ , ଇତିହାସ , ବିଜ୍ଞାନ ସବୁଥିରେ ଗୁଡିଏ ଗୁଡିଏ ସ୍ବୀକାର୍ୟ୍ଯ ଓ ସ୍ବତଃସିଦ୍ଧ ଅଛି ସେଗୁଡିକ ମୂଳଦୁଆ ସେଗୁଡିକ ଉପରେ ଠିଆ ନହେଲେ ଉପାଯ ନାହିଁ ସାହିତ୍ଯର ଗୋଟିଏ ସ୍ବତଃସିଦ୍ଧ କଥା ଆଜି କହୁଅଛି ; " ୟେତେ ପାଠକ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଲେଖନୀପ୍ରସୂତ ସମସ୍ତ ଧାଡି କଣ୍ଠସ୍ଥ କରି ରଖିଅଛନ୍ତି " ଏପରି ଗୋଟିଏ ସ୍ବତଃସିଦ୍ଧ ସାହିତ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନଥିଲେ ଗ୍ରନ୍ଥକାରମାନେ ` ପୂର୍ବରେ ବୋଲା~ ୟାଇଅଛି ' ` ପୂର୍ବ ପତ୍ରମାନଙ୍କରେ ଆମ୍ଭେମାନେ ଦେଖାଇଅଛୁଁ ' ଇତ୍ଯାଦି ବାକ୍ଯମାନ କାହିଁକି ବ୍ଯବହାର କରନ୍ତେ ? ଏହା ନକଲେ ପୁନରୁକ୍ତି ଦୋଷ ଅନିବାର୍ୟ୍ଯ ହୁଅନ୍ତା ଓ ଢେର ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡନ୍ତା ଏହି ପରିଶ୍ରମ ଲାଘବ କରିବା ମାନସରେ ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରନ୍ଥକାରମାନେ ସୁବିଜ୍ଞ ସୁଚତୁର , ସୁକୁମାରମତି , ପ୍ରିଯ ଇତ୍ଯାଦି ସମ୍ବୋଧନଦ୍ବାରା ସାକୁଲାସାକୁଲି କରନ୍ତି ଏତକ ଆଉଁସା ନପାଇଥିଲେ ପାଠକମାନେ ବୃଥାରେ ଏତେ ଦହଗଞ୍ଜ ହୁଅନ୍ତେ କିଆଁ ? ଗୋଟିଏ ପୃଷ୍ଠାର ଅର୍ଥ ହୃଦଯଙ୍ଗମ କରିବାକୁ ୟାଇ ଭାଗବତ ଗାଦିଟାୟାକ ଘାଣ୍ଟନ୍ତେ କିଆଁ ? ଗ୍ରନ୍ଥକାର ଲେଖିଲେ ତାଙ୍କ ସ୍ବାର୍ଥ ଲାଗି , ପାଠକେ କାହିଁକି ଏତେ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ୟିବେ ? ପାଠକଙ୍କ ପରିଶ୍ରମ କେବଳ ଗ୍ରନ୍ଥକାରମାନଙ୍କୁ ଚିରବାଧିତକରିବା ଲାଗି ସିନା ଏଥିର ବିନିମଯରେ ୟେବେ ପାଠକଙ୍କୁ ପୋଲା ସମ୍ବୋଧନଟାରେ ବୋଧ କରିଦେଇ କୃତଜ୍ଞତାର ନିଦ୍ଦର୍ଶନ ଦେଖାଇଦେଲ , ତାହାହେଲେ ଏଥୁଁ ବଳି ଆନନ୍ଦର ବିଷଯ କଣ ହୋଇପାରେ ? ସେହି ସ୍ବତଃସିଦ୍ଧର ଅନୁସରଣ କରି ଆମ୍ଭେମାନେ ସ୍ଥିର କରି ନେଲୁ ୟେ , ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ଯେକ ପାଠକ ସୁବିଜ୍ଞ , ସୁଚତୁର , ସୁବୋଧ ଓ ପ୍ରିଯ , ଅତଏବ ୟେ ଆଜିର ପାଞ୍ଜିବିଡାକ ପଢିଲେ , ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ପାଞ୍ଜିର ପୂର୍ବ ବିଡାୟାକ ନିବିଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ ପଢି ହୃଦଯଙ୍ଗମ କରି~ ଅଛନ୍ତି ସତେ କି ପାଠକମାନେ ଆମ ସୁଖ ଦୁଃଖର ସାଥୀ କେହି କେହି କହିବେ ପାଠକମାନେ ଆମୁଳ ପଢନ୍ତି ନାହିଁ କ୍ଷେତ୍ରତତ୍ତ୍ବର ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ଆମ୍ଭେମାନେ ପ୍ରମାଣିତ କରିବୁଁ ୟେ , ୟେବେ ସେମାନେ ନ ପଢୁଥାନ୍ତେ ତାହାହେଲେ ଗ୍ରନ୍ଥକାରମାନେ ତାଙ୍କୁ ` ସୁବିଜ୍ଞ ' , ` ସୁଚତୁର ' ଇତ୍ଯାଦି ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତେ କିଆଁ ? ଗ୍ରନ୍ଥକାରମାନେ ଫେରି ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି , ଅତଏବ ପାଠକମାନେ ପ୍ରତ୍ଯେକ ପୃଷ୍ଠାକୁ ମନଦେଇ ପଢନ୍ତି ଓ ମନେରଖନ୍ତି ୟାହାହେଉ , ପାଞ୍ଜିର ପ୍ରିଯ ପାଠକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିଅଛନ୍ତି ୟେ , ବାଇମାହାନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଖାମିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ଧରେ ଘନିଷ୍ଠତାର ଅବସ୍ଥା ବିଶେଷ ଆଶାପ୍ରଦ ନୁହେଁ ଏଥି ମଧ୍ଧରେ ମାହାନ୍ତିଏ ଜଣେ ନୂଆ ଗୁରୁଙ୍କଠାରେ ହାବୁଡିଥିବା ସମ୍ବାଦ ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ଯାରେ ଲେଖାଅଛି ପରସ୍ପରରେ ଶୁଣିଲୁ ୟେ , କଥାପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବାଇମାହାନ୍ତି ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ମାହାନ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନିଚ୍ଛାଥିବାର ପ୍ରକାଶ କରିଅଛନ୍ତି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସୁପାରିସ୍୍ ବଳରେ ସହରର ଜଣେ ଓକିଲଙ୍କ ନିକଟରେ ` ମୋହରିର ' ହୋଇରହିବାର ଉଦ୍ଯମ ଭିତରେ ଭିତରେ ଲଗାଇଅଛନ୍ତି ସହର ପ୍ରତି ୟାହାଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ ଘୃଣା , ଓକିଲମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ୟାହାଙ୍କ ମତ ଅତି ଉଚ୍ଚ ନୁହେଁ , ସେ ୟେ କେବଳ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦାଉସାଧିବାକୁ ସହରରେ ରହି ଓକିଲଙ୍କ ଅଧୀନତା ସ୍ବୀକାର କରିବେ , ଏକଥା ପ୍ରଥମେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ କିମିତି କିମିତି ଅଡୁଆ ଲାଗିଲା ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଦଳରୁ ଜଣେ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ସହରକୁ ପଠାଇ ସହରର ହାଲଚାଲ ବୁଝିଲୁଁ , ଆଉ ସନ୍ଦେହ କରିବାର କିଛି କାରଣ ରହିଲା ନାହିଁ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଦଳରୁ ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ଦିନାକେତେ ସହରରେ ରହି ସବୁ ଓରଉଣ୍ଡି ଆସିଅଛନ୍ତି ଓ ଦିନା ଚାରି ପାଞ୍ଚ ବିଚାରାଳଯମାନଙ୍କରେ ବୁଲି ବାଇମାହାନ୍ତିଙ୍କ ଭବିଷ୍ଯତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣଗ୍ରାମ ଓ କଚେରିର ସବୁ ବୁଝି ଆସିଛନ୍ତି ପାଠକମାନେ ମଧ୍ଧ ସେ ହାଲଚାଲରୁ କିଛି ଉଆକବ୍୍ ହେବେ // ସେଠାରୁ ୟାଇ ଦେଖିଲେ ପିଲା ଦୁହେଁ ତାହାଙ୍କର ବିମାତା ପାଖରେ ଗୋଟିଏ ଝିଙ୍କର ଛାଉଣିର ଅପରିଷ୍କାର ଘରେ ରହନ୍ତି ସେ ୟିବା ସମଯରେ ବଡ ପିଲାଟି ଗୋଟିଏ ସାନକାଠଗଦା ଉପରେ ଶୋଇ ରହିଥିବା ତାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ଚିହ୍ନି ପାରି କହିଲା , " ମୁଁ ଟଙ୍କା ଭଙ୍ଗାଇ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ୟାଉ~ ଥିଲି ବାଟରେ ଗୋଟିଏ ବଡ ଗାଡିର ଧକ୍୍କାରେ ମୁଁ ପଡିୟିବାରୁ ଘୋଡା ଦୁଇଟି ମୋହର ଗୋଡ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ ଧାଇଁଗଲେ ମୁଁ ତ ମରିବାକୁ ବସିଛି କିନ୍ତୁ ମୋର ସାନ ଭାଇ ନିତାନ୍ତ ସାନ , ତାହା ଖବର କିଏ ବୁଝିବ ? ରାଧାକାନ୍ତ , ଭାଇ ମୋର ! ମୁଁ ଚାଲିଗଲେ ତୁ କଅଣ କରିବୁ , କାହା ପାଖରେ ରହିବୁ ? " ଭଦ୍ରଲୋକଟି ତାହାର ଉଭଯ ହାତଧରି କହିଲେ , କିଛି ଚିନ୍ତା କର ନାହିଁ , ମୁଁ ତୁମ ଭାଇର ସବୁ ଖବର ବୁଝିବି " ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଭଦ୍ରଲୋକଙ୍କ ମୁହଁଆଡକୁ କୃତଜ୍ଞତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସକରୁଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନାଇଲା କିଛି କହିବାର ଇଚ୍ଛା ତାହାର ଥିଲା , କିନ୍ତୁ ଆଉ ଶକ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ତାହାର ଚକ୍ଷୁର ଜ୍ଯୋତି ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଆସିଲା , ଏହା ଉତ୍ତାରୁ ସବୁ ଶେଷ
ସେ ବାଳକଟିର ଅଶନ ବସନ କିଛି ନଥିଲା ସେ କେବେହେଁ ଜୋତା ପିନ୍ଧି ନାହିଁ , ଗାଡି ମୋଟର ଚଢିବା ତ ଅତି ଦୂରର କଥା ; କିନ୍ତୁ ତାହାର ସତ୍ଯନିଷ୍ଠା ଏବଂ ମହତ୍ତ୍ବ କେତେଜଣ ଲକ୍ଷପତିଙ୍କର ଅଛି ? ଏ ଘଟଣାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ଯ , ଏହା ଏହି ଲେଖକଙ୍କର ଜଣେ ପରମାତ୍ମୀଯ ବନ୍ଧୁ~ ଙ୍କର ଅନୁଭବସିଦ୍ଧ
ମନୁଷ୍ଯର ପେଷା ଏବଂ ସେ କଅଣ କିଣିପାରେ , ଏହାଦ୍ବାରା ମନୁଷ୍ଯର ମହତ୍ତ୍ବ ବିଚାର କରିବା ଅନ୍ଯାଯ ଓ ଅସଙ୍ଗତ ଲୋକଟି କେଉଁ ଧରଣର ତାହା ଦେଖି ତାହା ମହତ୍ତ୍ବ ବିଚାର କରିବାକୁ ହେବ ୟେଉଁ ଧନୀଙ୍କର ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣରେ ସହାଯତା କରିବା ପାଇଁ ମୂଲିଆ ଦିନୟାକ ଇଟା , କାଠ ପ୍ରଭୃତି ବୋଝ ମୁଣ୍ଡାଏ , ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ହୁଏତ ଜଣାୟିବ ସେ ଧନୀଙ୍କଠାରୁ ମୂଲିଆଟି ଅଧିକ ମହତ୍୍ ପ୍ରଭୂତ ଆର୍ଥିକ ଉନ୍ନତି ଅନେକ ସ୍ଥଳରେ ମାନସିକ ଓ ନୈତିକ ଉନ୍ନତିର ଅନ୍ତରାଯ ହୋଇଥାଏ ଜଣେ ବିପୁଳ ଧନର ଅଧିକାରୀ ; ମାତ୍ର ଏହା ଫଳରୁ ଶତ ଶତ ଲୋକ ନିଃସ୍ବ ଅସହାଯ ହୋଇପଡନ୍ତି ସେ ଧନର ଭିତ୍ତି ମୂଳରେ କେତେ କ୍ଷୁଧିତର ଅନ୍ନ , ପୀଡିତର ବିଳାପ , ନୈରାଶ୍ଯର ହାହାକାର ସଞ୍ଚିତ , କିଏ ତାହାକୁ ଇଯତ୍ତା କରିବ ; କିନ୍ତୁ ଧୀ-ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଚରିତ୍ର ଗୌରବରେ ୟେ ସାର୍ଥକ ହୁଅନ୍ତି ସେ କାହାରି କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ , ସେ ସମାଜକୁ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତି , ଲାଭବାନ କରନ୍ତି , ଅତୁଳନୀଯ ଧନର ଅଧିକାରୀ କରନ୍ତି ଚରିତ୍ରର ଛାପା କେବେହେଁ ପୋଛିୟିବାର ନୁହେଁ , ଏହି ଚାପାଦ୍ବାରା ସବୁ ସମଯରେ ସକଳ ଜାତିର ୟଥାର୍ଥ ମୂଲ୍ଯ ନିରୂପିତ ହୋଇଥାଏ
ପ୍ରଭୂତ ଧନ ଲାଳସାରେ ମନୁଷ୍ଯ ୟେତେବେଳେ ସଂଗ୍ରାମରେ ମାତି~ ୟାଏ , ସେତେବେଳେ ପ୍ରାଯଶଃହିଁ ତାହାର ୟେ ନୈତିକ ଅବନତି ଘଟି~ ଥାଏ , ସେ କଥା ଭଲରୂପେ ବୁଝିଥିଲେ ବୋଲି ୟିଶୁଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଶିଷ୍ଯମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ - " ନିଶ୍ଚଯ କରି କହୁଅଛି , ଧନୀ କଦାଚିତ୍୍ ସ୍ବରାଜ୍ଯରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ " ୟେତେବେଳେ ଟଙ୍କାର ନିଶା ଧରେ ସେତେବେଳେ ସହସ୍ର ପାଇଲେ ସ୍ବଭାବତଃ ଲକ୍ଷ ଆଡକୁ ମନ ଧାବିତ ହୁଏ ଏବଂ ଅର୍ଥ ପଛେ ପଛେ ଧାଇଁବାବେଳେ ଚରିତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ବ ଓ ନ୍ଯାଯବୋଧ ପଦଦଳିତ ହୋଇ ମରି~ ୟାଏ
ଅର୍ଥ ସ଼ଞ୍ଚଯ କରିବାକୁ ୟାଇ ମନ ୟେବେ ଦୀନ ହୁଏ , ଆଧ୍ଧାତ୍ମିକ ଜୀବନର ଉତ୍ସ ୟେବେ ଶୁଷ୍କ ହୁଏ , ସୌନ୍ଦର୍ୟ୍ଯ ୟେବେ ନିବାରିତ ହୁଏ , ୟେବେ ଆମ୍ଭେମାନେ ପ୍ରକୃତିର କିମ୍ବା ଗୁରୁଶିଳ୍ପ ସୌନ୍ଦର୍ୟ୍ଯ ପ୍ରତି ବିମୁଖ ଅବା ଉଦାସୀନ ହୋଇୟାଉଁ , ନ୍ଯାଯ ଅନ୍ଯାଯ ପାପ ପୁଣ୍ଯବୋଧ ୟେବେ ଏକା~ କାର ହୋଇୟାଏ - ତେବେ ସେ ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚଯରେ ପ୍ରଯୋଜନ କଅଣ ?
ୟେଉଁ ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚଯ ମନୁଷ୍ଯକୁ ନୀଚ ମଳିନ ଜୀବନୟାପନ କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ , ଅର୍ଥଚିନ୍ତାରେ ପାଗଳ ହୋଇ ୟେବେ ବହି , ଚିତ୍ତ , ସଙ୍ଗୀତ , ଦେଶଭ୍ରମଣ ପ୍ରଭୃତି ତ୍ଯାଗ କରିବାକୁ ହୁଏ , ସେ ଭଳି ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚଯ ପ୍ରକୃତ ମନୁଷ୍ଯତ୍ବର ପରିପନ୍ଥୀ ନିଜର ହୃଦଯ , ମନର ଉନ୍ନତି କିମ୍ବା ଅପରର ଭଲ କରିବାକୁ ୟେବେ ପରମାନନ୍ଦ ନହୁଏ , ପରମାନନ୍ଦ ୟେବେ କେବଳ ହୁଏ ୟେତେବେଳେ ଭାଳିବାକୁ ହେବ , ସିନ୍ଧୁକ କିପରି ଦିନକୁଦିନ ଟଙ୍କାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଠୁଅଛି , ତେବେ ସେ ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚଯକୁ ଦୂରରୁ ସହସ୍ର ନମସ୍କାର // କିନ୍ତୁ ମହତ୍ତର ମାନବ-ସୃଷ୍ଟି ମାନବର ସ୍ବଭାବଗତ ପ୍ରକ୍ରିଯା ନୁହେଁ , କର୍ତ୍ତବ୍ଯ ସୂଚକ ଧର୍ମ ଅଟେ ପ୍ରଦତ୍ତ ବିଷଯ ନୁହେଁ , ଉପାର୍ଜିତ ବିଷଯ ଅଟେ ୟେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋହର କର୍ତ୍ତବ୍ଯଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମେ , ୟେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ବୁଝେ ୟେ , ମୁଁ ଏ ପ୍ରକାର ` ଅଛି ' , ପୁଣି ଅନ୍ଯପ୍ରକାର ହେବା ମୋର ଉଚିତ କାର୍ୟ୍ଯ , ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ମୋର ଧ୍ଧାନ , ଅନୁଧ୍ଧାନ , ଉତ୍ସାହ , ଉଦ୍ଯମ ସେହି ଦିଗରେ ନିୟୁକ୍ତ ରହେ ଏବଂ ସେ କାର୍ୟ୍ଯ ଏପ୍ରକାର କାର୍ୟ୍ଯ ୟେ , ତାହା ସ୍ବାର୍ଥଜଡିତ ଚେଷ୍ଟାଦ୍ବାରା ସାଧିତ ହେବା ଅସମ୍ଭବ କର୍ତ୍ତବ୍ଯବୋଧକ କାର୍ୟ୍ଯ ଗୋଟିଏ ଋଣ ତଦ୍ଦ୍ବାରା ଦିଓଟି ବିଷଯ ସୂଚିତ ହୁଏ - ୟାହାର କର୍ତ୍ତବ୍ଯ ଏବଂ ୟାହା ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ଯ କର୍ତ୍ତବ୍ଯ ହେଉଛି ମୋହର ; କିନ୍ତୁ ତାହା ମୋହପାଇଁ ନୁହେଁ ୟେବେ ମୋ କର୍ତ୍ତବ୍ଯ ମୋହଠାରେ ମାତ୍ର ଆବଦ୍ଧ ରହେ , ତେବେ କର୍ତ୍ତବ୍ଯର ୟଥାର୍ଥ ମୂଲ୍ଯ ରହେ ନାହିଁ ଖାତକୀ ଓ ମହାଜନୀ ଜଣେ ଲୋକଠାରେ ପର୍ୟ୍ଯବସିତ ହୁଏ ମୋହର ଆଦର୍ଶ ଜୀବନ କେବଳ ମୋହର ସୁଖ ନିମିତ୍ତ ନୁହେଁ ଏଥିରେ ଅନ୍ଯମାନଙ୍କର ପ୍ରଯୋଜନ ରହି~ ଅଛି ଏସୁଖ ସମ୍ମିଳିତହୋଇ ଭୋଗ କରାୟାଇପାରେ ଏସୁଖ ଜଣେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ , ଅନ୍ଯମାନେ ଏଥିରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ୟାହା ବୃହତ୍୍ ତାହା ଅନେକଙ୍କୁ ତୃପ୍ତିଦିଏ ଏବଂ ୟଦି ଏହା ସତ୍ଯହୁଏ , ତେବେ ସ୍ବୀକାର କରିବାକୁ ହେବ ୟେ , ଏପରି ସୁଖ ଆଧ୍ଧାତ୍ମିକ ଭିତ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କାରଣ ଆଧ୍ଧା~ ତ୍ମିକ ସତ୍ତାନୁପ୍ରଣୀତ ବିଷଯ ବହୁ ଲୋକଙ୍କର ୟୁଗପତ୍୍ ସମ୍ଭୋଗୟୋଗ୍ଯ ଏଥିରେ ଶାରୀରିକ ଧର୍ମର ପ୍ରଯୋଜନ ରହିଛି କିନ୍ତୁ ତାହା ଶରୀର ପାଇଁ ନୁହେଁ , ଆତ୍ମାର ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଶରୀର ଶରୀର ଘେନି ଜୀବ ଜୀବ ଅନେକ ହେଲେ ହେଁ ଆତ୍ମାର ରାଜ୍ଯରେ ସମସ୍ତେ ଏକୀଭୂତ
ବାସ୍ତବ ଜଗତ୍୍ରେ ୟେପରି ପୃଥକ୍୍ ପୃଥକ୍୍ ମନୁଷ୍ଯ ନିଜ ନିଜର ପ୍ରଯୋଜନ ସାଧିବା ନିମିତ୍ତ ଅସମର୍ଥ ଆଦର୍ଶ ଜଗତରେ ମଧ୍ଧ ସେହିପରି ମୁଁ ଏକା ହୋଇ ଆସି ନାହିଁ କି ଏକା ହୋଇ ୟାଇପାରିବି ନାହିଁ ସାମାଜିକ ଜୀବନ ମାନବର ପ୍ରାଣ ମାନବ ଏପରି ଉପାଦାନରେ ଗଢା ୟେ ତାହା ଅନାବନା ଗଛ ପରି ଏଠି ସେଠି ଜନ୍ମେ ନାହିଁ କି ପାରସ୍ପରିକ ସାହାୟ୍ଯ ନପାଇ ବଢେ ନାହିଁ ସମାଜ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ମନୁଷ୍ଯ , ମନୁଷ୍ଯ ପଦର ଅୟୋଗ୍ଯ ମାନବର ସ୍ଥିତି , ମାନବର ଗତି , ମାନବର ଉନ୍ନତି , ମାନବ ସହଚର୍ୟ୍ଯ~ ସାପେକ୍ଷ ୟେଉଁଠାରେ ମାନବ ମାନବଦଳିତ , ସେଠାରେ ମାନବତ୍ବ ଛିନ୍ନ~ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ; ୟେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ଯ ମନୁଷ୍ଯ ମଧ୍ଧରେ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ , ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ଯତ୍ବର ଉଦ୍ଭାବନ , ମନୁଷ୍ଯତ୍ବର ଜାଗରଣ ଅସମ୍ଭବ ମୌଳିକ ଜୀବନ ତୁଲ୍ଯ ଆଦର୍ଶ ଜୀବନ ସହୟୋଗ ଭିତ୍ତିଜ୍ଞାପନ ସେଥିରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ହେବାପାଇଁ ମୁଁ ୟେପରି ବ୍ଯାକୁଳ , ଅନ୍ଯମାନେ ମଧ୍ଧ ସେହିପରି ବ୍ଯାକୁଳ ସେଥିରେ ମୋହର ଆତ୍ମା ଶାନ୍ତ ହୁଏ , ଅନ୍ଯମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ମଧ୍ଧ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ଯ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମାନବର କର୍ମ ଦ୍ବିବିଧ ଜଣେ ଅଗ୍ରସର ହେବା ଏବଂ ଅନ୍ଯମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରସର ହେବାରେ ସାହାୟ୍ଯ ଦେବା , ନିଜେ ଗତି କରିବା ଓ ଜାତି ଭାଇଙ୍କୁ ସଙ୍ଗରେ ନେବା ନିଜେସ୍ଥାନ ପାଇବା ଅନ୍ଯମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦେବା ୟଦି ମୁଁ କେବଳ ଅଗ୍ରସର ହେଇଥାଏଁ , ସହଗାମିଗଣ ସ୍ବ ସ୍ବ ସ୍ଥାନରେ ଅଚଳ ଥାଆନ୍ତି , ତେବେ ଜଦ୍ବାରା ମୋହରି ଗତିରୋଧହେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ବିଦ୍ଯମାନ ସମାଜରେ ୟାବତୀଯ ମାନବ ସମାଜ ପଦବୀର ୟୋଗ୍ଯ ନୁହନ୍ତି କି ଏକ ଆସନରେ ଅବସ୍ଥିତ ନୁହନ୍ତି ମାନବ ମାନବ ମଧ୍ଧରେ ଉଚ୍ଚ ନୀଚ ଭେଦ ରହିଅଛି ସତ୍ଯ ; ହେଲେ ହେଁ ଉଚ୍ଚ ନୀଚ ମାନବଗଣ ପରସ୍ପର ସଂପୃକ୍ତ ଉଚ୍ଚ ନୀଚଦ୍ବାରା ଅନୁସୂତ , ନୀଚ ଉଚ୍ଚଦ୍ବାରା ଆକର୍ଷିତ ୟେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ମାନବ ପଶ୍ତାଦ୍୍ଗାମୀ ମାନବକୁ ବିସର୍ଜନ କରି ମାନବ - ବିଚ୍ଯୁତ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ , ସେଠାରେ ଅତିମାନବ ସୃଷ୍ଟି କପୋଳକଳ୍ପିତ // ` ଅଛୁ ' ଶକ୍ତି ବା ରକ୍ଷଣଶୀଳତା ମନୁଷ୍ଯର ଚିନ୍ତାଶକ୍ତିକୁ ଆବଦ୍ଧ କରେ ମନୁଷ୍ଯ ଏହାର ଦାସ ହେଲେ କ୍ରମଶଃ ସାମାଜିକ ତଥା ବ୍ଯକ୍ତିଗତ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ମାତ୍ରକୁ ସମାଜର ସର୍ବସ୍ବ ମନେକରି ପଶୁଧର୍ମ ଅବଲମ୍ବନ କରେ ତାହାର ସ୍ବାଧୀନ ଶକ୍ତି ଆଉ ଉଦ୍ରିତ ହୁଏ ନାହିଁ ଆପାତତଃ ସନ୍ତୋଷରେ ନିରୁଦବେଗରେ ରହିବାକୁ ତାହାର ଜ୍ଞାନପିସା ଓ ଅନୁସନ୍ଧିତ୍ସା ଦୂରହୁଏ ନୂତନ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶା ରହେ ନାଇ ଆଉ ଅଭାବ ପର୍ୟ୍ଯନ୍ତ ଆସେ ନାଇ , ତାହାର ପୂରଣ ତ ଦୂରର କଥା ୟେ ମନେ କରୁଅଛି , ଆକାଶ ନୀଳ~ ମଣିମଯ ସ୍ବର୍ଗର ସିଂହାସନ ବିଶେଷ ଓ ସେଇ ସିଂହାସନସ୍ଥ ଦେବତାଙ୍କର ବଜ୍ର ନାମକ ଗୋଟିଏ ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି , ତାହାର ଚାଳନାରେ ଅଗ୍ନି ଜାତ ହୁଏ , ସେ ୟେ କେବଳ ଏକା ମନେକରେ ତାହା ନୁହେଁ , ଏହାର ଭ୍ରମହୀନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ବୋଲି ସନ୍ତୋଷ ଲାଭକରେ , କିମ୍ବା ସମାଜର ` ଅଛୁ ' ଶକ୍ତି ବଳରେ କରିବାକୁ ବାଧ୍ଧହୁଏ - ତାହାର ଆଉ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଇଚ୍ଛା ବା ବ୍ଯାଖ୍ଯାର ଅଭାବ କାଇଁକି ରହିବ ? ତାହାର ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ବର ବିତ୍ଯୁତ୍୍ ଶକ୍ତି , ଜ୍ଞାନ ଓ ସଭ୍ଯତା ପ୍ରଭାବରେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଅବତରଣକରି ୟେ ମାନବର ୟାନାଦି ବହନକରି କ୍ରୀତଦାସଠାରୁ ମଧ୍ଧ ହୀନ ହୋଇଅଛି , ଏହା ତାହାକୁ କାହିଁକି ଜଣାପଡିବ ? ସେ କାଇଁକି ପଶୁତ୍ବ ଲାଭ ନକରିବ ? ହିନ୍ଦୁ ସମାଜରେ ଦେଖିଲେ ଏଭଳି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ପଦେପଦେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ ଦେବ ଓ ଅଛୁ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ଆମ୍ଭେମାନେ ସ୍ବତଃ ମର୍ମାହତ ହେବୁ
ଏ ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ବେ ମନୁଷ୍ଯ - ମନୁଷ୍ଯଅଛି ଅତିଶଯ ଥନ୍ତରା ହେଲେ ହେ ତାହାର ସ୍ବାଧୀନ ଚିନ୍ତା ଲୁପ୍ତହୋଇ ନାଇ , ଏହା ମଧ୍ଧ ବରାବର ଲୁପ୍ତ ହେବାର ନୁହେଁ ଅଛୁର ସୂଚୀଭେଦ୍ଯ ତମଃ ମଧ୍ଧରେ ମଧ୍ଧେ ମଧ୍ଧେ ସେଇ ହେବୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନର ସ୍ଫୁରଣ ଦେଖାୟାଏ ଓ ସମଯର ପ୍ରଭାବ ଅର୍ଥାତ୍୍ ଅନ୍ଯ ସମାଜ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ଫଳରେ ବେଳେବେଳେ ହେବୁ ଶକ୍ତି ଜାଗି ଉଠେ , ଅଛୁ ବା ହେବୁ କେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମାନବ ପ୍ରାଣକୁ ଅଧିକାର କରି ନାହାନ୍ତି ସତ୍ଯ ; କିନ୍ତୁ ପରିମାଣର ଇତରହିଶେଷ ଅନୁସାରେ ଅଛୁ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବକୁ ସ୍ଥୂଳରେ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାୟାଇପାରେ ଆମ୍ଭେମାନେ ଅଛୁ ର ହେବୁ ଆଡକୁ ହେଉଥିବା ଗତିକୁ ଏଇ ବିଭାଗର ନୀତିବୋଲି ଧରିବୁ , ଅର୍ଥାତ୍୍ ଅଛୁ ଶକ୍ତି ହେବୁ ଆଡକୁ ୟିବାବେଳେ ୟେପରି ତାହାର ବିନାଶ ସଂସାଧିତ ଓ ହେବୁର ଆଧିପତ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଉଥାଏ , ସେଇ ପ୍ରଣାଳୀରେ ତିନୋଟି ସୋପାନ ଦେଖାଇବୁ ଏଇ ତିନୋଟି ସ୍ପଷ୍ଟତଃ ଅଛୁ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭାବିତ ତାହା ଉତ୍ତାରୁ ହେବୁର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ
ସେଇ ବିଭାଗ ନୀତିରେ ଅଛୁର କ୍ରମ ଦେଖାଇ ଟିକିଏ ସ୍ପଷ୍ଟକରି କହି~ ଦେଲେ ସୋପାନ ବିଭାଗ ନୀତିଟି ଟିକିଏ ଭଲ ବୁଝାୟିବ ଅଛୁ ଶକ୍ତିର ଶାରୀରିକ ମାନସିକ ( ବା ବୁଦ୍ଧି ବୃତ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀଯ ) ଓ ନୈତିକ , ଏଇ ତିନି ଅବସ୍ଥା ବିଦ୍ଯମାନ ଦ୍ବିତୀଯଟି ୟୁକ୍ତିବିତଣ୍ଡାର ଓ ତୃତୀଯଟି ସାଧାରଣତଃ ନୈତିକ ସାହସହୀନତାର ମୋହରେ ପର୍ୟ୍ଯବସିତ ରହିଅଛି ଅର୍ଥାତ ଏଇ ଶକ୍ତିକୁ କେହି ପଶୁପରି ଶାରୀରିକ ଭାବରେ , କେହି ତାକୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ଯାଖ୍ଯା ଦେଇ ମାନସିକ ଭାବରେ , କେହି ବା କେବଳ ସାହସହୀନତା ଦେଖାଇ ନୈତିକ ଭାବରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି ହେବୁ ଶକ୍ତି ଏଇ କ୍ରମରେ ଅଛୁର ବିନାଶସାଧନପୂର୍ବକ ନିଜର ଆଧିପତ୍ଯ ବିସ୍ତାର କରେ ପ୍ରଥମତଃ ଲୋକେ ସମଯ ବଳରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି , ଦ୍ବିତୀଯତଃ ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରଯୋଗରେ ହେବୁର ଔଚିତ୍ଯ ଓ ଉପକାରିତା ହୃଦଯଙ୍ଗମ କରନ୍ତି ଓ ସର୍ବସପଷରେ ନୈତିକ ସାହସ ବଳରେ ହେବୁ ପନ୍ଥା ଅବଲମ୍ବନକରି ସମାଜର ତଥା ବ୍ଯକ୍ତିଗତ ଜୀବନର ଉଦ୍ଧାର ସାଧନ କରନ୍ତି // ଗୀତା ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଏକ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ବୋଲି ଧରାହୁଏ କୋଟିକୋଟି ହିନ୍ଦୁ ଏ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ପୁଣ୍ଯାର୍ଜନ ଲକ୍ଷ୍ଯରେ ପ୍ରତ୍ଯେହ ପାଠାଭ୍ଯାସ କରିଥାନ୍ତି ; କିନ୍ତୁ ଏ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ପାପ ବା ପୁଣ୍ଯର ଚର୍ଚ୍ଚା ନାହିଁ ଏହା କିପରି ବିଚାରବନ୍ତ ଭାବରେ ଜୀବନୟାପନ କରିବାକୁ ହେବ , ତାହାରି ନାନା ଦିଗରୁ ଆଲୋଚନା ମାତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଧାନତଃ ଏହା କର୍ମ ତତ୍ତ୍ବରହିଁ ଆଲୋଚନା ; କାରଣ ଜୀବନ ବୋଇଲେ କର୍ମ ଜଗତରେ ପ୍ରକୃତିଚାଳିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଜୀବ କିଛି ନା କିଛି କର୍ମରେ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବ୍ଯାପୃତ ଏ ଜୀବନରେ ନିଷ୍କର୍ମତା କ୍ଷଣପାଇଁ ହେଲେ ଅସମ୍ଭବ ତେଣୁ ସମଗ୍ର ଗୀତା ଏହି କର୍ମଧାରାକୁ ମନୁଷ୍ଯ କିପରି ଜାଣିଶୁଣି ନିଜର ଓ ବିଶ୍ବର କଲ୍ଯାଣ ପାଇଁ ପରିଚାଳିତ କରିବ , ତାହାରି ଆଲୋଚନାର ଗ୍ରନ୍ଥ
ଗୀତା କିନ୍ତୁ ମାନବ ଜୀବନରୁ ସମଗ୍ର ଭାବରେ ଧରି ଆଲୋଚନା କରି~ ଥିବାରୁ ଦୈନଦିନ ଜୀବନର ଟିକିନିଖି ବିଷଯର ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସେଥିରେ ସ୍ଥାନନାହିଁ , ୟଦି ତା ଖାଦ୍ଯାଖାଦ୍ଯ ; ଦାନ ଧର୍ମ ବିଷଯରେ ପଦେ ପଦେ ଏଠି ସେଠି ଅଛି ସାଧାରଣ ମଣିଷକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଛୋଟ ଛୋଟ ବ୍ଯାପାର ହିଁ ବଡ ସମସ୍ଯା ମୁକ୍ତି , ପାପ , ଧର୍ମ , ପୁଣ୍ଯ ପ୍ରଭୃତିର ତାତ୍ତ୍ବିକ ବିଚାର ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ , ଆମର ଚିତ୍ତ ଲୋକର ସଦର ଦରଜା~ ମାଡିବାକୁ ସାହସ କରେନା ସେଠି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭିଡ , ପାର୍ଥିବ ଜୀବନର ଲାଭ~ କ୍ଷତିର ସିପାହୀମାନଙ୍କର ଆମ ଦେଶରେ ବରାବର ଏଗୁଡିକୁ ତାଚ୍ଛଲ୍ଯ କରା~ ୟାଇଛି ଏମାନଙ୍କୁ ସଂୟତ , ସମୃଦ୍ଧ , ନିଯମିତ କରିବାର କୌଣସି ବ୍ଯବସ୍ଥା କରା ନହେବାରୁ ଆମ ଦେଶରେ ପାର୍ଥିବ ସଫଳତା ୟେତେ ପରିମାଣରେ ରୁଦ୍ଦିମନ୍ତ ହେବାର କଥା , ତାହା ହୁଏନାହିଁ
କର୍ମକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ କରିବାର ଉପାଯ ବାଛିବା ଆଳରୁ ଆମର ଜାଣିବା ଉଚିତ , କର୍ମ କଣ ଓ ଅକର୍ମ କଣ ୟେକୌଣସି ଶାରୀରିକ ବା ମାନସିକ ଚାଳନା କର୍ମ ନୁହେଁ , ଶ୍ରମ ମାତ୍ର କର୍ମ ସେହି , ୟାହା ଫଳପ୍ରସୂ , ୟାହା ମଣିଷକୁ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦାନ କରେ , ୟାହାଦ୍ବାରା ମଣିଷ ମାଟିକୁ ସୁନା କରେ କୌଣସି ଲୋକ ପାହାଡଟାକୁ ହାବୁଡି ନେଇ ଦିନୟାକ ପିଟି~ ପାରେ ତାହା ଶ୍ରମ ମାତ୍ର ; କାରଣ ତାହା ଫଳପ୍ରସୂ ସେହି ଶ୍ରମ ପ୍ରଯୋଗ କଲେ , ପାହାଡ ତଳେ ମାଟିରୁ ସୁନା ଫଳିବ ତାହା ହେବ କର୍ମ ଏହି କର୍ମହିଁ ମଣିଷକୁ ବଞ୍ଚେଇ ରଖିଛି ଓ ତାହାର ସଭ୍ଯତାକୁ ଗଢିଛି
ଜାତି ବିଭାଗଦ୍ବାରା ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତ ବର୍ଷରେ ଜନ୍ମ ବେଳୁ ବ୍ଯକ୍ତି ପାଇଁ କର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରହି ଆସିଥିଲା ହାଡିର ପିଲା ହାଡି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣର ପିଲା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ଆସୁଥିଲେ ଏବେ କିନ୍ତୁ ଅବସ୍ଥା ବଦଳିଛି ଆଜି ଭାରତ ବର୍ଷରେ ଜୀବନ ପଥରେ ସବୁ ଜାତିର ପିଲେ ଏକ ବିନ୍ଦୁରୁ ୟାତ୍ରା କରିବା ଶିଖିଲେଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଚମାର ଏକା ପାଠ ପଢି ଏକା ବଯସରେ ଏକ ଜାତି-ହୀନ-କର୍ମ-କ୍ଷେତ୍ରରେ କାନ୍ଧକୁକାନ୍ଧ ଲଗାଇ ଠିଆ~ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେଣି ଗୁଣାନୁୟାଯୀ ଏବେ ଚମାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚମାର ହୋଇପାରେ ଜନ୍ମହେତୁକ ଗୋଷ୍ଠୀ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରକୃତ ୟୁଗ ଆସିଛି
ତରୁଣ ଜୀବନ ଆଗରେ ବହୁ ଆଦର୍ଶର ପ୍ରଲୋଭନ ମନ୍ତ୍ରୀ ସେନାପତି ବକ୍ତା , କବି , ଅଧ୍ଧାପକ , ବୈଜ୍ଞାନିକ - ସେ କଣ ହେବ ବା ନହେବ ସିଦ୍ଧି ଅପେକ୍ଷା ୟଶର ଲାଳସା ବେଶି ୟଶର ଲାଳସାରେ ସେ ହୁଏତ ୟା ହେବା କି ତାହା ହେବାର ଆଲୋଚନାରେ କେବଳ ସହଜତମ ପନ୍ଥାକୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବ ଭାରତ ବର୍ଷରେ ଏବେ ଅନେକ ୟୁବକ ୟୁବତୀର ରାଜନୀତି ପ୍ରବେଶର ମାନସିକ ତତ୍ତ୍ବ ଏହିଠି ; କିନ୍ତୁ ଏହା ମାରାତ୍ମକ ପନ୍ଥା ଗୀତା ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ଯ କରି କହିଛି , ସ୍ବଧର୍ମେ ନିଧନଂ ଶ୍ରେଯଃ ପରଧର୍ମ୍ମୋ ଭଯାବହଃ " ୟାହା ବୈଜ୍ଞାନିକ ହେବାର ଥିଲା , ସେ ୟଦି ଶସ୍ତା ଜନପ୍ରିଯତା ବା ପଦମର୍ୟ୍ଯାଦା ଲୋଭରେ ବିଜ୍ଞାନର ରୁକ୍ଷ କଠିନ ପଥ ଛାଡି ନେତା ସାଜେ ବା ବ୍ଯବସାଯ କରେ , ତେବେ ତାର ମୃତ୍ଯୁ , ଅପଘାତ ମୃତ୍ଯୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖାବହ +>* 0